woensdag, april 02, 2008
De knecht en de veroveraar
Abdellah Ben Yunus keek gelaten naar het verstilde spektakel. De meeste van zijn soldaten lagen uitgeteld tegen wat, na de ultieme aanval, van de palmbomen was overgebleven. Naarmate de avond viel, was de wind komen opzetten en die had de mannen intussen met een waas van stof bedekt. Nader had hem de uren voordien koelte toegewaaid met een stok die uitwaaierde in pauwenveren. Nu lag zijn vertrouwensman onbeschut op een dadel te kauwen. De vrucht was oud, het sap was eruit en het droge vlees kleefde tussen zijn tanden. Nader spuwde de pit uit en keek meteen schichtig naar zijn meester om te zien hoe hij zou reageren. De pit stuiterde voor de voeten van de veroveraar en bleef toen liggen, tegen de schotel met het karkas en de restjes kip.
Ben Yunus rolde met zijn ogen en zuchtte. Hij wist dat Nader hem wou opbeuren, maar daar was nu meer voor nodig. Veel meer dan een eenvoudige Berber gedurende zijn leven kon opbrengen. Hoeveel dochters hij ook had kunnen verwekken en hoe lucratief de onderhandelingen met de huwelijkskandidaten ook waren geweest, geen enkele vader van geen enkele van Naders schoonzoons had voldoende kamelen bij elkaar kunnen drijven om de last te dragen die Ben Yunus opnieuw troost zou kunnen brengen. Als alle hoop gestorven is – en die gaat als laatste – was troost het enige waar hij nu nog kon naar verlangen.
Nu de zon onder was koelde de aangestampte aarde waarop Ben Yunus te rusten lag snel af. De kilte dreef naalden, dwars door het harde tapijt, in zijn reumatische schouder en toen hij probeerde te verliggen, lukte dat niet. Zijn zuchten ging over in een langgerekte kreun en hij besloot dat Allah hen allemaal had verlaten. Hij sloot de ogen en wenste dat hij nooit meer wakker zou worden.
***
Er komt een moment dat een knecht de gedachten van zijn meester kan raden en dat het voor de meester duidelijk wordt wat de knecht heeft gedreven om hem een heel leven lang te dienen. Dat is het ogenblik dat de woorden er niet meer toe doen en de stilte alle grenzen doet vervagen. Tot de slaap de dromen wekt.
In het schijnsel van de vuren zag Nader hoe een paar woestijnsoldaten de krachten bundelden om zich voor de nacht te beschutten. De andere lagen gewoon voor zich uit te staren en leken al gestorven. Bewegingsloos, zoals de palmbomen rondom hen. Straks zouden ook die verdwijnen en bleef van de gulle Palmaire niets meer over dan een vlakte zonder bakens, waar de wind, het zand en de zon veroveraars voorgoed zouden hebben overwonnen.
De trouwe knecht sloot de ogen en voelde dezelfde koude die zijn meester bekroop. Hij rilde en taste blind naar de dadels, maar de kom was leeg. Hier had Ben Yunus meer dan tweehonderd jaar geleden voor gewaarschuwd. Hier nam de dood over. Er stak een hevige wind op en alles werd zwart.
***
Het snot van een kameel valt in elastieken slierten op het gebarsten beton. Een slager telt met bebloede handen een stapel bankbiljetten. Vliegen zonnen zich blauw op het natte vlees. Geronnen bloed op de slachtbank. Het mes roest. Een man tast aan zijn kruis en krabt zijn ballen. Lang. Een ezel zeikt zijn poten nat. De urine stroomt over de gestampte aarde naar een gele plas. Schuim. Er ligt afval in de goot. Platgetrapte plastieken flessen. Duizenden auto’s en zwermen bromfietsen met tweetaktmotoren chargeren in een wolk van uitlaatgassen. Hun getoeter maskeert de azan van de muezzin. De maansikkel verduistert, de zon sluit de ogen. Mannen spuwen zwarte fluimen. Een smid knielt bij een open riool. Zijn weerzinwekkend spiegelbeeld laaft zich aan de koele bron. Hij schept de walmende blubber in zijn handpalmen en gooit het in zijn gezicht. Katten op drie poten schieten weg. Het verkeer slibt nu dicht. Agenten staan roerloos in de schaduw. Een man grijpt onder de rokken van een vrouw. Haar geslacht druipt. Zijn handen laten sporen na. Hij neemt haar op het vloerkleed. Het zaad stuwt, de kaftan schuurt. De vrouw scheurt en huilt. Kinderen schooien. Graaien met vereelte vingers onder bakken rottend fruit. Een langgerekte schreeuw van angst en onmacht. De storm steekt op en bedekt het wrakhout van dode bomen met een metersdikke laag zand.
***
Als je met je been of een ander deel van je lichaam, lange tijd onbeweeglijk tegen een voorwerp aandrukt, dan weet je op de duur niet meer waar je lichaam ophoudt en de rest van de wereld begint. Het voorwerp neemt de temperatuur van je lichaam aan en je tastzin schakelt zich na een tijd vanzelf uit omdat er bij gebrek aan beweging toch niets meer te tasten valt. Precies zoals dat het geval is als je nergens tegenaan leunt en je huid alleen begrensd wordt door de lucht.
Nader hoopte dat de gewaarwording van de dood iets gelijkaardigs zou zijn. Met dat verschil dat niet een beperkt deel van het lichaam maar dat het hele lijf zich voorgoed zou verliezen.
De knecht slaagde er niet in om zich te bewegen. Alleen al doordat hij zich dat realiseerde sloeg de schrik hem om het hart. Ook al voel je niet meer; geen pijn en geen warmte of koude, geen beweging en geen stilstand, ben je wel dood zolang je je bewust bent van die toestand?
Hij kneep zijn ogen harder dicht in een panische reflex om zijn gedachten te stoppen. Maar precies omdat hij dat zo intens probeerde, was het alsof hij de grenzen van zijn eigen lichaam van binnenuit herstelde. De gevoelloosheid had evengoed een krampachtige toestand van extreme pijn kunnen geweest zijn, die zijn zintuigen had verdoofd. Allah speelde een bitter spel met hem. Wat had hij zijn Schepper misdaan dat de dood hem in de ogen had gekeken en vervolgens het hoofd had afgewend?
Nader voelde dat de nacht hem zou ontglippen. Het had geen zin meer om zijn oogleden tegen elkaar te persen want desondanks priemden er al lichtspatten door het vlies. Zoals ’s zomers, als de zon loodrecht stond en hij als kleine jongen onder een olijfboom naar de hemel had gestaard. Zweet parelde over zijn hele lichaam. Een laagje vocht waardoor hij exact kon voelen dat hij nog steeds de vorm had van een mens. Er was nu van pijn geen sprake meer. Een dwaze tinteling verspreidde zich als een nest mieren onder zijn gescheurde kleed, over heel zijn lijf, zoals na een koud bad in het ijswater dat van de Hoge Atlas stroomt. Wat was het heerlijk om na een lange dagtocht vervolgens in de zon te drogen.
Nader opende de ogen en zag dat een nieuwe dag al begonnen was. Hij had zichzelf overwonnen. Hij stond recht, sloeg het stof van zijn mouwen en vertrok. Hij beeldde zich in hoe hij vanuit een palmboom een baken was dat langzaam door het zand werd opgeslokt. ¶ 17:09
Ben Yunus rolde met zijn ogen en zuchtte. Hij wist dat Nader hem wou opbeuren, maar daar was nu meer voor nodig. Veel meer dan een eenvoudige Berber gedurende zijn leven kon opbrengen. Hoeveel dochters hij ook had kunnen verwekken en hoe lucratief de onderhandelingen met de huwelijkskandidaten ook waren geweest, geen enkele vader van geen enkele van Naders schoonzoons had voldoende kamelen bij elkaar kunnen drijven om de last te dragen die Ben Yunus opnieuw troost zou kunnen brengen. Als alle hoop gestorven is – en die gaat als laatste – was troost het enige waar hij nu nog kon naar verlangen.
Nu de zon onder was koelde de aangestampte aarde waarop Ben Yunus te rusten lag snel af. De kilte dreef naalden, dwars door het harde tapijt, in zijn reumatische schouder en toen hij probeerde te verliggen, lukte dat niet. Zijn zuchten ging over in een langgerekte kreun en hij besloot dat Allah hen allemaal had verlaten. Hij sloot de ogen en wenste dat hij nooit meer wakker zou worden.
***
Er komt een moment dat een knecht de gedachten van zijn meester kan raden en dat het voor de meester duidelijk wordt wat de knecht heeft gedreven om hem een heel leven lang te dienen. Dat is het ogenblik dat de woorden er niet meer toe doen en de stilte alle grenzen doet vervagen. Tot de slaap de dromen wekt.
In het schijnsel van de vuren zag Nader hoe een paar woestijnsoldaten de krachten bundelden om zich voor de nacht te beschutten. De andere lagen gewoon voor zich uit te staren en leken al gestorven. Bewegingsloos, zoals de palmbomen rondom hen. Straks zouden ook die verdwijnen en bleef van de gulle Palmaire niets meer over dan een vlakte zonder bakens, waar de wind, het zand en de zon veroveraars voorgoed zouden hebben overwonnen.
De trouwe knecht sloot de ogen en voelde dezelfde koude die zijn meester bekroop. Hij rilde en taste blind naar de dadels, maar de kom was leeg. Hier had Ben Yunus meer dan tweehonderd jaar geleden voor gewaarschuwd. Hier nam de dood over. Er stak een hevige wind op en alles werd zwart.
***
Het snot van een kameel valt in elastieken slierten op het gebarsten beton. Een slager telt met bebloede handen een stapel bankbiljetten. Vliegen zonnen zich blauw op het natte vlees. Geronnen bloed op de slachtbank. Het mes roest. Een man tast aan zijn kruis en krabt zijn ballen. Lang. Een ezel zeikt zijn poten nat. De urine stroomt over de gestampte aarde naar een gele plas. Schuim. Er ligt afval in de goot. Platgetrapte plastieken flessen. Duizenden auto’s en zwermen bromfietsen met tweetaktmotoren chargeren in een wolk van uitlaatgassen. Hun getoeter maskeert de azan van de muezzin. De maansikkel verduistert, de zon sluit de ogen. Mannen spuwen zwarte fluimen. Een smid knielt bij een open riool. Zijn weerzinwekkend spiegelbeeld laaft zich aan de koele bron. Hij schept de walmende blubber in zijn handpalmen en gooit het in zijn gezicht. Katten op drie poten schieten weg. Het verkeer slibt nu dicht. Agenten staan roerloos in de schaduw. Een man grijpt onder de rokken van een vrouw. Haar geslacht druipt. Zijn handen laten sporen na. Hij neemt haar op het vloerkleed. Het zaad stuwt, de kaftan schuurt. De vrouw scheurt en huilt. Kinderen schooien. Graaien met vereelte vingers onder bakken rottend fruit. Een langgerekte schreeuw van angst en onmacht. De storm steekt op en bedekt het wrakhout van dode bomen met een metersdikke laag zand.
***
Als je met je been of een ander deel van je lichaam, lange tijd onbeweeglijk tegen een voorwerp aandrukt, dan weet je op de duur niet meer waar je lichaam ophoudt en de rest van de wereld begint. Het voorwerp neemt de temperatuur van je lichaam aan en je tastzin schakelt zich na een tijd vanzelf uit omdat er bij gebrek aan beweging toch niets meer te tasten valt. Precies zoals dat het geval is als je nergens tegenaan leunt en je huid alleen begrensd wordt door de lucht.
Nader hoopte dat de gewaarwording van de dood iets gelijkaardigs zou zijn. Met dat verschil dat niet een beperkt deel van het lichaam maar dat het hele lijf zich voorgoed zou verliezen.
De knecht slaagde er niet in om zich te bewegen. Alleen al doordat hij zich dat realiseerde sloeg de schrik hem om het hart. Ook al voel je niet meer; geen pijn en geen warmte of koude, geen beweging en geen stilstand, ben je wel dood zolang je je bewust bent van die toestand?
Hij kneep zijn ogen harder dicht in een panische reflex om zijn gedachten te stoppen. Maar precies omdat hij dat zo intens probeerde, was het alsof hij de grenzen van zijn eigen lichaam van binnenuit herstelde. De gevoelloosheid had evengoed een krampachtige toestand van extreme pijn kunnen geweest zijn, die zijn zintuigen had verdoofd. Allah speelde een bitter spel met hem. Wat had hij zijn Schepper misdaan dat de dood hem in de ogen had gekeken en vervolgens het hoofd had afgewend?
Nader voelde dat de nacht hem zou ontglippen. Het had geen zin meer om zijn oogleden tegen elkaar te persen want desondanks priemden er al lichtspatten door het vlies. Zoals ’s zomers, als de zon loodrecht stond en hij als kleine jongen onder een olijfboom naar de hemel had gestaard. Zweet parelde over zijn hele lichaam. Een laagje vocht waardoor hij exact kon voelen dat hij nog steeds de vorm had van een mens. Er was nu van pijn geen sprake meer. Een dwaze tinteling verspreidde zich als een nest mieren onder zijn gescheurde kleed, over heel zijn lijf, zoals na een koud bad in het ijswater dat van de Hoge Atlas stroomt. Wat was het heerlijk om na een lange dagtocht vervolgens in de zon te drogen.
Nader opende de ogen en zag dat een nieuwe dag al begonnen was. Hij had zichzelf overwonnen. Hij stond recht, sloeg het stof van zijn mouwen en vertrok. Hij beeldde zich in hoe hij vanuit een palmboom een baken was dat langzaam door het zand werd opgeslokt. ¶ 17:09
